Maagzweren bij het paard


Inleiding
Maagzweren komen erg vaak voor bij het paard, ofschoon lang niet elk paard verschijnselen daarvan vertoont. Dat is mede een reden waarom zo veel gevallen van maagzweren niet worden vastgesteld.
Uit onderzoek is gebleken dat:
• ruim 90% van alle renpaarden maagzweren krijgen, ongeacht leeftijd.
• bijna 60% van de 'gewone' paarden maagzweren krijgen.
• ruim 50% van de veulens eveneens maagzweren krijgen, vooral tijdens hun eerste levensmaanden.
• en dat zo'n 50% van de paarden met maagzweren helemaal geen klachten heeft.


Maagzweren bij paarden worden steeds vaker gezien als een groot probleem voor zowel het volwassen dier als voor het veulen. Ook wanneer ze geen duidelijke verschijnselen van een maagzweer vertonen kan het toch prestaties negatief beïnvloeden, ze kunnen mager worden en slomer . Maagzweren kunnen natuurlijk genezen als de omstandigheden voor het dier worden veranderd (zie onderaan dit verhaal), maar ze genezen meestal niet wanneer je ze intensief blijft gebruiken.

zweren in maagslijmvlies paard Zweren in maagslijmvlies van een paard

Waarom krijgen zoveel paarden maagzweren?
Van nature eet een paard bijna de hele dag door, maar nooit grote hoeveelheden in één keer. De maag is immers relatief klein (lees daarover verder onder 'spijsvertering'). Maag en darmen van een paard zijn ingesteld op dit eetpatroon. Tijdens het kauwen wordt er speeksel geproduceerd. Dit speeksel is van belang bij het begin van de vertering van het voer.  De maagwand vormt zuur, 24 uur per dag en ook als er geen voedsel in de maag zit. Dit maagzuur helpt om het eten te verteren en het voedsel wordt met dit zuur vermengd en doorgestuurd naar de darmen. Dit zuur is uiterst krachtig en zou de maagwand kunnen beschadigen als deze niet door een slijmlaag beschermd zou worden.
Wanneer er een teveel aan zuur is of wanneer de slijmlaag te dun wordt, kunnen er maagzweren ontstaan.
Paarden in de natuur produceren wel 40-60 liter speeksel per dag. Speeksel bevat veel natriumbicarbonaat (dat zit ook in maagtabletten voor de mens) en dit neutraliseert het maagzuur.

Oorzaken
Sommige factoren kunnen het risico op een maagzweer bij paarden vergroten:
Voeding. Onregelmatig, weinig grazen of een vermindering van de hooi-opname kan in enkele uren tot een paar dagen leiden tot een maagzweer.
Training. Intensief gebruik van een paard stimuleert de zuurproductie in de maag, waardoor er (meer) schade kan ontstaan. Paarden die moeten presteren (bijvoorbeeld renpaarden) eten vaak enkele uren van de dag niet tijdens de training, waardoor er meer zuur kan ontstaan in de maag, hetgeen dus schade aan het maagslijmvlies kan veroorzaken.
Stress. Veulens die ziek zijn, in een vreemde omgeving (opname in een dierenkliniek) zijn, of pijn hebben, hebben een vergrote kans op maagzweren.
Veranderingen bij groeiende veulens. De maag van een jong veulen is nog steeds in ontwikkeling en kan gemakkelijk beschadigd raken door zuur of enzymen.
Andere factoren. Lange tijden op de stal staan, operaties, allerlei ziekten (kreupelheden, longaandoeningen, etc.) en transporten betekenen stress voor een paard. Het is duidelijk dat ook dit op zijn beurt een maagzweer kan veroorzaken.
• Maagzweren kunnen ook ontstaan nadat bepaalde medicijnen (o.a. ontstekingsremmers en pijnstillers), vaak langdurig of in te hoge doseringen, worden gegeven.

Hoe kan ik zien of een paard een maagzweer heeft?
Meestal is zijn er helemaal geen symptomen. Als je paard in training is, is de kans op een maagzweer vrij groot, ook al lijken er geen symptomen te zijn. Vaak is het pas achteraf duidelijk, nadat de prestaties, conditie en houding van het paard verbeteren. Tegen de tijd dat de symptomen duidelijk aanwezig zijn, kunnen maagzweren vaak al in een verdergevorderd stadium zijn, en moeilijker om te behandelen. Een beetje kort door de bocht: maar mocht je twijfelen, ga dan maar uit van een maagzweer, tot het tegendeel is bewezen.

Diagnose
• De enige goede diagnostiek is endoscopie. Hierbij brengt de dierenarts een 'bestuurbare' slang (de endoscoop) via de neus in de maag en kan zo de binnenkant van de maag inspecteren en eventuele maagzweren in beeld brengen.
• Sommige symptomen kunnen sterk wijzen sterk op een maagzweer (zie verderop onder 'symptonen')
• Als de situatie van een paard na behandeling met een medicijnen verbeterd, kan dit wijzen op het bestaan van een maagzweer. Het betekent echter nog niet dat de maagzweer helemaal genezen is. Hiervoor geldt meestal een behandeling van een maand of langer, zeker wanneer het paarden betreft die volop in training blijven.

Symptomen
De meeste paarden en veulens met maagzweren hebben eigenlijk nauwelijks of geen verschijnselen. Pas wanneer de zweer ernstig is of wanneer er vele aanwezig zijn in de maag kun je onderstaande symptomen waarnemen. Vaak is het pas achteraf duidelijk, nadat de prestaties, conditie en houding van het paard verbeteren. Tegen de tijd dat de symptonen duidelijk aanwezig zijn, kunnen maagzweren vaak al in een verder stadium zijn, en moeilijker om te behandelen. Let wel: geen van deze verschijnselen zijn typisch voor een maagzweer. Je kunt ze ook bij allerlei andere aandoeningen tegenkomen.

• Verminderde prestaties
• Weinig of geen eetlust
• Vermagering, slechte conditie
• Soms koliekverschijnselen
Diarree
• Meer speekselen
• Slomer en lusteloos
• Tandenknarsen (vooral bij veulens)
Vooral bij veulens is het belangrijk een maagzweer snel op te sporen omdat er een kans is op een perforatie van de maag mat als gevolg een buikvliesontsteking welke eindigt met de dood.

Behandeling van maagzweren
Zoals al eerder genoemd genezen bij veel dieren maagzweren vanzelf.
Naast medicijnen is het natuurlijk erg belangrijk de omstandigheden en de voeding van het paard of veulen te veranderen (zie onder 'voorkómen'). Misschien is dat nog wel het belangrijkste.
Daarnaast bestaan er medicijnen die hetzij de hoeveelheid zuur doen afnemen (antacida), of juist middelen die de produktie van maagzuur remmen. Dergelijke medicijnen worden ook gebruikt bij maagzweren bij de mens. Daarnaast kan het maagslijmvlies ook beschermd worden met bepaalde voedings-supplementen.

Hoe kun je maagzweren voorkómen?

• Verhoog de hoeveelheid ruwvoer (vezelrijk!), geef vaker op de dag kleinere hoeveelheden krachtvoer. Het beste is om per keer niet meer dan 2 kg voer te verstrekken. Hooi en gras stimuleren door het kauwen extra speeksel-produktie en daarmee wordt het maagzuur beter geneutraliseerd.
• Geef het paard rust (tijdelijk stoppen met trainen) totdat de eetlust weer toeneemt en begin daarna geleidelijk aan weer meer te 'werken' met het paard.
• Zorg dat er voldoende hooi aanwezig is wanneer het paard is opgestald, maar ook gedurende langdurige transporten.
• Laat een paard maximaal een paar uur vasten: in een lege maag kunnen erg snel zweren ontstaan.
• Ga na waarom het paard een maagzweer zou kunnen hebben gekregen. Misschien zijn er omstandigheden welke u eenvoudig kunt aanpassen (zie onder 'oorzaken').
• Geef het paard afleiding.

Engels: Equine Gastric Ulcer Syndrome (EGUS)

© 2016 Dierenkliniek Vrieselaar
Vissersburen 1
8531 EB Lemmer
0514 - 564433
Contact-formulier

Leerzaam en leuk om te doen:
DIERENQUIZ
PAARDENQUIZ
Het is vandaag